WIE
Michiel en Suzanne Nouwens. Michiel was vroeger hovenier, Suzanne heeft een achtergrond in de vee- en paardenhouderij. Samen hebben ze nu een maretakkenkwekerij.
WAAR
Een groot groen domein in Moergestel. De maretak groeit er in appelbomen, mispels en lindebomen.
BEZOEKEN
Je kunt een rondleiding en workshops volgen op de kwekerij. Meer info vind je op maretakkenkwekerij.nl.
Michiel was werkzaam als hovenier toen hij 20 jaar geleden gefascineerd raakte door bomen met een maretak erin. “Een maretak is een halfparasiet, wat betekent dat hij een boom nodig heeft om te siet, groeien, maar de boom daarbij niet schaadt. Dat vond hij zo'n fifi jn idee, dat hij ook zo'n boom in de tuin wilde, maar hij kon er nergens een kopen.” Dat vertelt zijn vrouw Suzanne, die nu samen met hem de Maretakkenkwekerij uitbaat. “Dus ging hij het zelf proberen. Het begon als een hobby, maar hij merkte dat er een markt voor was en zo ontstond de kwekerij.” Heel snel ging dat allemaal niet, want een maretak groeit erg traag. Suzanne: “We doen hier niet aan snelle, commerciële teelt. Van nature verspreidt de maretak zich door vogels via z'n besjes, dat proces bootsen we na. Je bent al gauw een paar jaar verder voor je weet dat er een plantje ontkiemt. Na een jaar heb je een kiem van een halve centimeter en na vijf jaar wordt het pas echt iets, dan is hij zo'n 15 centimeter. Die grote bollen die je in de natuur in de populieren ziet, zijn vaak wel veertig jaar oud. Als kweker heb je dus veel geduld nodig en moet je goed vooruit plannen. Nu werken we bijvoorbeeld aan een boomgaard met maretakken waar we over vijf jaar kunnen oogsten.” Die traagheid heeft voor Suzanne ook een mooie kant: “Ik zeg altijd: een maretak laat zich niet dwingen. Er bestaat geen middel om 'm sneller te laten groeien. Hij groeit gewoon zoals hij groeit, in zijn eigen natuurlijke tempo. Tegenwoordig gaat alles al zo snel, het is best leuk om dan te werken met een product dat zich niet laat haasten.”
Stap voor stap
De kwekerij is niet alleen een praktische plek, Suzanne en Michiel wandelen er ook graag rond in hun vrije tijd. Hun privétuin mondt uit in de boomgaarden van de kwekerij. “Werk en privé lopen dus letterlijk in elkaar over, maar dat vinden we niet erg”, zegt Suzanne. “We hebben van dit terrein bewust een mooie tuin gemaakt, met veel wilde stukken natuur en aandacht voor biodiversiteit.” Omdat ze merkten dat deze plek daardoor ook tuinliefhebbers aantrok, besloot het stel rondleidingen aan te bieden. “Net als die rondleidingen is het hele bedrijf op een organische manier gegroeid”, aldus Suzanne. “Van een hobby veranderde het in een beroep, toen gingen we naast het kweken ook nog bosjes maretak verkopen ter decoratie. Later vroeg iemand ons of we ook kransen maakten, en we dachten: waarom niet? Dus gingen we dat ook uitbouwen. We zetten een schuurtje neer waar we tijdens rondleidingen konden schuilen voor de regen, en na verloop van tijd begonnen we daar op vraag van bezoekers met het geven van workshops. Vooral tijdens kerst zijn we nu veel in de weer met zulke workshops en het maken van kransen. De rest van het jaar verzorgen we de kwekerij en bereiden we ons voor op de winteroogst.”
Vrede en geluk
De maretak is wintergroen en draagt in de kerstperiode kleine, witte besjes. “Daardoor wordt de link met Kerstmis vaak gemaakt”, legt Suzanne uit. “Volgens een oude legende moet wie samen onder een maretak staat vrede sluiten. Later is dat geworden dat je elkaar eronder zoent. Wie gekust wordt, mag een besje plukken en een wens doen. Zijn de besjes op, dan is de kracht van die tak uitgeput. Er hangt veel mysterie rond de maretak”, zegt ze. “Je merkt dat mensen echt veel waarde hechten aan zijn symboliek. Een boom met maretak wordt vaak als geboorteboom of als herdenkingsboom gekocht. Er komen ook mensen over de vloer die geloven dat de kracht van de maretak meteen zou verdwijnen zodra hij de grond raakt.”
Zelf vindt Suzanne de plant vooral mooi en boeiend. “Al begrijp ik wel hoe hij zulke mythische eigenschappen toegedicht krijgt. Hij is anders dan alle andere planten. Het is haast een magisch gezicht, zo'n kale winterboom waarin een groene bol met besjes groeit. Als de maretak echt geluk brengt, hebben wij hier op de kwekerij alvast geluk in overvloed”, lacht ze.
“Maretak groeit traag: je bent al gauw een paar jaar verder voor je weet dat er een plantje ontkiemt”
Michiel en Suzanne verkopen zowel bomen met maretakken voor in de tuin als kransen en bosjes ter decoratie. Naast maretak kweken ze ook enkele kruiden.
“We hebben van de kwekerij een mooie tuin gemaakt, met wilde stukken natuur en aandacht voor biodiversiteit”
Suzanne: “Volgens de legende zou je het hele jaar door maretak in huis moeten hebben. Want doe je je maretak weg, dan gaat ook je geluk weg. Je kunt een bosje best lang mooi houden. Buiten blijft hij langer groen door de koelte en de vochtigheid, binnen droogt hij sneller in. Is hij echt niet meer mooi, dan hang je 'm maar even buiten in een hoekje tot je hem het volgende jaar weer vervangt. Je zou immers niet willen dat het geluk je huis verlaat”, lacht ze.
Het stel geeft workshops kerstkransen maken in de schuur van de kwekerij. In de kransen verwerken ze naast maretak ook wel rozenbottels, hulst, dennengroen en heide.
De maretak zelf vraagt niet veel onderhoud, het werk van Suzanne en Michiel zit er vooral in om de bomen waarin hij groeit gezond te houden. Zijn die vitaal, dan doen de maretakken het vanzelf ook goed.
“Het is haast een magisch gezicht, zo'n groene bol in een kale winterboom”
“Ik begrijp waarom de maretak mythische eigenschappen toegedicht krijgt, hij is anders dan alle andere planten”
In de winter draait het kransenatelier op volle toeren. Suzanne vindt het heerlijk om in november en december helemaal op te gaan in de kerstsfeer. “Het is een korte maar heel intensieve periode, met tal van workshops en bestellingen.”
Het ateliergebouw ontstond als een schuur waar bezoekers even konden schuilen voor de regen. Nu is het een fijne workshopruimte.
De maretak blijft het hele jaar groen en draagt in de winter witte besjes. Suzanne legt uit: “Hij maakt zijn eigen bladgroen aan, daarvoor heeft hij geen andere plant nodig. Hij doet dus zelf aan fotosynthese. Hij gebruikt een boom als ‘gastheer’ om er mineralen uit te halen, maar daar heeft de boom gelukkig geen last van.”
“Wie onder de maretak gekust wordt, mag een besje plukken en een wens doen”
